RU
КАЙРЫЛУУга
кол кой!

ӨЗ АКЧАЛАРЫҢЫЗДЫ ӨЗ АЛДЫНЧА
ЖУМШООНУ КААЛАЙСЫЗБЫ?

2018-жылдын 12-январында КР Улуттук банкы тарабынан “Электрондук акчалар жөнүндө Жобону бекитүү жөнүндө” КР УБ Башкармалыгынын 2016-жылдын 30-мартындагы №15/6 Токтомуна абоненттин өздүк эсебинен электрондук капчыктарды толуктоого толугу менен тыюу салуу каралган толуктоолор жана өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу долбоору кайрадан коомдук талкууга чыгарылды.

Бул долбоордун маңызы - заманбап дүйнө жүзүнүн көптөн бери жүргүзүп келе жаткан мобилдик төлөмдөрдү ишке ашырууга жана электрондук капчыктын пайдалануучуларына капчыгын мобилдик телефондун балансынан толуктоого тыюу салуу болуп саналат.

Мобилдик төлөмдөрдү өнүктүрүүнүн потенциалы абдан кеңири. Өзүңүздөр калыс болуңуздар, мобилдик операторлор тарабынан сунушталган инновациялык каржылык кызматтарынан 3 айдын ичинде Кыргыз Республикасынын 100 миңдеген жарандары пайдаланышты, ал эми буга салыштырмалуу, 4 жылдан бери рынокто иштеп жаткан башка компаниялардын электрондук капчыктарынын пайдалануучуларынын саны 300 миң деген белгиден араң ашып олтурат.

Бул ресурс Кыргызстандагы мобилдик төлөмдөрдүн келечектеги өнүгүүсү боюнча маселенин ачык, объективдүү жана чыныгы коомдук талкуусун өткөрүү үчүн түзүлдү.
Өз акчаларыңызды кайда жана кантип жумшоону сиз гана чечесиз!
Өз жарандык позицияңызды көрсөтө турган мезгил келди!

SMS жөнөтүү менен добуш бериңиз же КР Улуттук банкынын дарегине жазуу түрүндө кайрылуу жибериңиз!
Муну 2018-жылдын 12-февралына чейин жасоо керек.

МАСЕЛЕНИН ТАРЫХЫ:

Күн өткөн сайын мобилдик коммерция – өздүк эсепти колдонуу менен смартфондон төлөмдөрдү жүргүзүү – бүткүл дүйнөнүн экономикалык турмушунан туруктуу орун ээлеп бара жатат. Чекене соодалардын маанилүү бөлүгү, эсептерди жана башка төлөмдөрдү жүргүзүүнүн баары ушул ыкма менен ишке ашууда. Кыргызстандын мобилдик операторлору дагы өз абоненттерине алардын мобилдик балансындагы акчалары менен кошо каражаттарын эркин колдонууда толугу менен эркиндик берүүнү каалашты. Мисалы, абоненттин байланыш кызматы үчүн балансындагы авансын коммуналдык кызматтарга, интернет-дүкөндөргө, тамак-аш жеткирүүгө, онлайн-оюндарга, таксиде жүрүүгө төлөө үчүн электрондук капчыгына кайтарып берүү мүмкүнчүлүгүн түзүү.

Ошентип, 2017-жылдын сентябрь айынан баштап, Кыргызстандын мобилдик операторлору (коммерциялык банктар жана төлөмдүк уюмдар менен өнөктөштүктө) өз абоненттерине электрондук капчыктар менен мобилдик коммерция кызматтарынан пайдалануу мүмкүнчүлүлүгүн беришти.

Бирок, 2017-жылдын 1-августунда КР Улуттук банкы тарабынан “Электрондук акчалар жөнүндө Жобону бекитүү жөнүндө” КРУБ Башкармалыгынын 2016-жылдын 30-мартындагы №15/6 Токтомуна абоненттин өздүк эсебинен электрондук капчыктарды толуктоого толугу менен тыюу салуу каралган толуктоолор жана өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу долбоору коомдук талкууга чыгарылган.

Бирок, ошондой болсо дагы бул долбоор КР Улуттук банк тарабынан каралуучу потенциалдык тобокелдиктерди жөнгө салуу жана азайтуу аракетинин стадиясына токтолбостон, КР Улуттук банк тарабынан демилгеленген. Же кызматты жүзөгө ашыруунун иш жүзүндөгү тажрыйбасынын анализи, же пайдалануучулар тарабынан келген даттануулар, же кандайдыр бир иш жүзүндөгү тобокелдиктер жок.

Ошондо бул маселе коомчулукта кеңири резонанс жараткан. КР Улуттук банкы сунуштаган чаралары жарандардын жеке мүлкүнүн кол тийбестиги боюнча конституциялык укуктарына карама-каршы келип жаткандыгы жана ошону менен катар негизинен өз мүлкүн өзү каалагандай пайдалануу укугун бербегендиги пайдалануучулардын кыжырын келтирген.

Кеңири коомдук резонанстан кийин КР Улуттук банкы бул мыйзам чыгаруучу демилгенин талкуусун улантты жана тобокелдиктерин жана алардын жок кылуу мүмкүнчүлүктөрүн ийне-жибине чейин иштеп чыгуу үчүн жумушчу топту түздү.

Бирок, бизге белгисиз себептердин натыйжасында, бир катар сураныч-каттарга да карабастан, а дегенде жумушчу топтун курамына жогорудагы кызматты ишке ашыруу тажрыйбасына ээ болгон төлөмдүк уюмдардын, ошондой эле бул долбоордун чегинде электрондук акчалардын эмиссиясын жүргүзүүчү банктын өкүлдөрү киргизилген жок. Ал эми жумушчу топтун максаты – потенциалдык тобокелдиктерди минимализациялоо менен өндүрүмдү ишке киргизүү үчүн реалдуу түрдө компромисс издөөнүн ордуна тыюу салууну киргизүүгө кошумча аргументтерди иштеп чыгуу жана инновациялык долбоорду жүзөгө ашырууга мүмкүнчүлүк бербеген шарттарды түзүү болуп калды.

Жумушчу топтун ишинин жыйынтыгын жана тыянактарын күтпөстөн, КР Улуттук банкы мындай кызматтарды ишке киргизип жаткан операторлордун дарегине эч нерсеге таянбаган мобилдик коммерция сервистеринин ишин токтотуу талабы менен кат жөнөткөн. Бул кызматтар менен ал учурда 50 миңден ашуун киши пайдаланып жаткан.

АЗЫР ЭМНЕ БОЛУП ЖАТАТ?

Жумушчу топтун ишинин натыйжасы катары Регулятивдик Таасир этүү Анализин (РТА) түзүүдө КР Улуттук банкы тарабынан айтылган тобокелдиктерди эске алган байланыш операторлору тарабынан өнүгүү варианты (РТА 4-вариант) сунушталганына карабастан, КР Улуттук банкынын финалдык сунушу кайрадан толугу менен тыюу салуу (РТА 2-вариант) жана инновациялык долбоорду ишке ашырбай турган шарттарды тузүү болуп калды.

КР УЛУТТУК БАНКЫ ЭМНЕНИ СУНУШТАП
ЖАТАТ ЖАНА БУЛ ЭМНЕГЕ АЛЫП КЕЛЕТ?

2018-жылдын 12-январында КР Улуттук банкы тарабынан “Электрондук акчалар жөнүндө Жобону бекитүү жөнүндө” КР УБ Башкармалыгынын 2016-жылдын 30-мартындагы №15/6 Токтомуна абоненттин өздүк эсебинен электрондук капчыктарды толуктоого толугу менен тыюу салуу каралган толуктоолор жана өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу долбоору кайрадан коомдук талкууга чыгарылган. Бул азыркы учурда Кыргыз Республикасынын 100 миңден ашуун жарандары тандап алган кызматтын ишинин толугу менен токтоосуна алып келет.
Ошондой эле, абоненттин электрондук капчыгын абоненттин өздүк эсебинин балансындагы каражаттарды кайтаруу жолу менен толуктоо сыяктуу операцияларга тыюу салууну киргизүү келечекте нак эмес төлөмдөрдүн өнүгүүсүнө жана көбөйүшүнө терс таасирин тийгизет, муну менен бирге санариптик экономикага өтүү боюнча Мамлекеттик саясатка карама-каршы келүүдө, мындан тышкары керектөөчүлөрдүн өздөрүнө тиешелүү каражаттарын майда үй-тиричилик төлөмдөрдү жүргүзүү үчүн пайдалануу укуктарын чектеп жатат.

БАЙЛАНЫШ ОПЕРАТОРЛОРУНУН АССОЦИАЦИЯСЫ ЭМНЕНИ СУНУШТАЙТ?

Бул абалдан чыгуунун конструктивдүү жолу – тыюу салуу чараларынан баш тартуу, компромисстерди жана тобокелдиктерди азайтуу ыкмаларын издөө багытын өзгөртүү, бизнес-коомчулуктун кызыкчылыгы менен заманбап кардардын катуу талап койгон табиттерин канааттандыруучу социалдык программаларды ишке ашыруунун балансын сактоо болуп саналат. Заманбап кардар кызматтарды алууда миннималдык дискомфорт менен ыңгайлуу, прогрессивдүү жана замандын талабына жооп бере турган кызматтарды алууну улантууну каалайт.

Бул долбоор боюнча Регулятивдик Таасир этүүнүн Анализине киргизилген №4-Вариант ушундай вариант болуп саналат:

4-вариант: Уюлдук операторлордун кызматтарын төлөө боюнча эсебине түшкөн жана абоненттердин өздүк эсебинде чагылдырылган аванстарын кайтаруу мүмкүнчүлүгү болгон учурда колдонуучулардын бардык электрондук капчыктары боюнча калдыктардын 100% депонирленишин камсыздоо боюнча милдет менен бирге бекитүү жолу аркылуу тобокелдерди минимизациялоо:

(1) уюлдук байланыш операторлору тарабынан “уюлдук байланыштын абоненттеринин авансын кайтаруу менен колдонуучулардын электрондук капчыгын толуктоо” операциясын жүргүзгөн бардык абоненттердин бүтүндөй транзакцияларынын күнүмдүк жүгүртүмүнүн минимум 100% өлчөмүндө милдеттүү камсыздоо депозитин (коммерциялык банктардын эсептерине акча каражаттарын) киргизүү, жана

(2) уюлдук байланыш операторлорунун БАРДЫК абоненттеринин (электрондук капчыгына авансты (аванстын бир бөлүгүн) кайтаруу кызматы кошулбаган абоненттерди да кошкондо) коммерциялык банктардын эсептериндеги аванстык акча каражаттарынын күнүмдүк суммасынын 10% калдыгын уюлдук байланыш операторлору тарабынан милдеттүү түрдө депонирлөө.

Сунушталып жаткан жөнгө салуу ыкмасы абоненттин өздүк эсебинде алардын кыймылы тууралуу жазуулар чагылдырыла турган жана аларды байланыш кызматтары жана кошумча кызматтар үчүн сарптай ала турган, же мурун төлөнгөн авансты (толугу менен же бир бөлүгүн) кайтарып берүүнү талап кыла ала турган аванстык каражаттарды топтоо боюнча потенциалдык тобокелдиктерди азайтууга шарт түзөт. Жөнгө салуу ыкмасы – уюлдук байланыш операторлорунун бардык абоненттеринин (электрондук капчыгына авансты (аванстын бир бөлүгүн) кайтаруу кызматы кошулбаган абоненттерди да кошкондо) коммерциялык банктардын эсебиндеги аванстык акча каражаттарынын калдыгынын күнүмдүк суммасынын 10% өлчөмүндө милдеттүү камсыздандыруу депозитин киргизүү. Бул болсо, уюлдук байланыш операторлорунун абоненттерине төлөнгөн аванстык каражаттарды кайтарууну камсыздоо үчүн кепилдик боло алат, ал эми уюлдук операторлор тарабынан “уюлдук байланыштын абоненттеринин авансын кайтаруу менен колдонуучунун электрондук капчыгын толуктоо” операциясын жүргүзгөн бардык абоненттердин бүтүндөй транзакцияларынын күнүмдүк жүгүртүмүнүн минимум 100% өлчөмүндө милдеттүү камсыздандыруу депозитин (коммерциялык банктардын эсептерине акча каражаттарын) киргизүү уюлдук байланыш операторлорунун абоненттерге аванстарды кайтаруу транзакцияларын өткөрүү боюнча милдеттерин аткаруусунун кошумча кепилдиги боло алат.

Төлөмдүк тутумдардын операторлору тарабынан бардык электрондук капчыктардагы жалпы калдыктарды 100% депонирлөө боюнча жоопкерчилик менен бирге, бул кошумча эки кепилдикти пайдалануу кызматтарга төлөнгөн колдонуучулардын акча каражаттарынын кайтарымдуулугунун кепилдигин үч эсе жогорулатмакчы.

ӨЗ ЖАРАНДЫК ПОЗИЦИЯҢЫЗДЫ КӨРСӨТҮҢҮЗ!

ДОБУШ БЕРИҢИЗ!
2040 НОМЕРИНЕ АКЫСЫЗ
SMS ЖӨНӨТҮҢҮЗ
4
Эгер сиз өз акчаларыңызды өз алдынча жумшоого, электрондук капчыкты мобилдик эсептен толуктоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болууга макул болсоңуз, 2040 номерине 4 саны менен акысыз SMS жөнөтүп, 4-вариантты колдоңуз.
2
Эгер сиз электрондук капчыкты мобилдик эсептен толуктоо мүмкүнчүлүгүнө тыюу салууга макул болсоңуз, 2040 номерине 2 саны менен акысыз SMS жөнөтүп, 2-вариант үчүн добуш бериңиз.
Добуш берүү 2018-жылдын 12-февралына чейин жүргүзүлөт.
* SMS жөнөтүү КР бардык мобилдик операторунун номеринен акысыз.
2018-жылдын 12-февралына карата
SMS жана кат аркылуу добуш бергендер:
Добуштардын саны
4
1 1 7 3 2 1
Өз акчаларын өз алдынча жумшоо, электрондук капчыкты мобилдик эсептен толуктоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болуу үчүн
Добуштардын саны
2
1 7 4 5 7
Электрондук капчыкты мобилдик эсептен толуктоо мүмкүнчүлүгүнө тыюу салуу үчүн
ДОБУШ БЕРҮҮГӨ КОШУЛУҢУЗ!
Добуш берүү 2018-жылдын 12-февралына чейин жүрөт. *КР бардык операторлорунун номеринен SMS жөнөтүү акысыз.

ДҮЙНӨЛҮК ТАЖРЫЙБА

материалы по теме

ТЕМА БОЮНЧА ММК: